Του Κωνσταντίνου Πικραμένου, MD PhD, Χειρουργού Ουρολόγου – Ανδρολόγου, Διδάκτορος Πανεπιστημίου Αθηνών Βιοκλινική Αθηνών, Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ
Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας, περίπου στο μέγεθος ενός κάστανου, που βρίσκεται ακριβώς κάτω από την ουροδόχο κύστη και μπροστά από το ορθό. Παίζει σημαντικό ρόλο στην αναπαραγωγή, καθώς παράγει μέρος του σπέρματος. Με την ηλικία, ο προστάτης μεγαλώνει, κάτι φυσιολογικό αλλά σε ορισμένους άνδρες μπορεί να εμφανιστεί κακοήθεια.
Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες και μια από τις κυριότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο στον ανδρικό πληθυσμό. Παρά τον φόβο που μπορεί να προκαλεί η λέξη «καρκίνος», στην πραγματικότητα πρόκειται για μια πάθηση που, όταν εντοπιστεί έγκαιρα, θεραπεύεται αποτελεσματικά.
Ο καρκίνος του προστάτη συνήθως δεν δίνει συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Αυτό σημαίνει ότι ένας άνδρας μπορεί να έχει καρκίνο και να αισθάνεται απολύτως καλά. Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, όπως συχνοουρία, δυσκολία στην ούρηση ή αίμα στα ούρα, η νόσος μπορεί να βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο. Γι’ αυτό ο τακτικός έλεγχος είναι το κλειδί για την έγκυρη διάγνωση. Η έγκαιρη διάγνωση επιτυγχάνεται μέσα από προληπτικές εξετάσεις, οι οποίες είναι απλές, ανώδυνες και πολύτιμες.
Πρόληψη: Ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνει ένας άνδρας και πότε
Η πρόληψη του καρκίνου του προστάτη βασίζεται στον ετήσιο έλεγχο του άντρα με PSA δακτυλική εξέταση και υπερηχογράφημα. Για τους περισσότερους άνδρες, ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά στην ηλικία των 50 ετών. Ωστόσο, αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό (πατέρας ή αδερφός με καρκίνο προστάτη), ο έλεγχος συνιστάται να ξεκινά από τα 45 ή και νωρίτερα.
Ο βασικός προληπτικός έλεγχος περιλαμβάνει τρεις απλές εξετάσεις:
- PSA (Prostate Specific Antigen – Ειδικό Προστατικό Αντιγόνο)
Πρόκειται για μια απλή αιματολογική εξέταση που μετρά ένα ειδικό αντιγόνο το οποίο παράγεται από τον προστάτη. Τιμές PSA πάνω από το φυσιολογικό δεν σημαίνουν πάντα καρκίνο, αλλά είναι μια ένδειξη ότι πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω. Ακόμη και μικρές αυξήσεις στο PSA μπορεί να έχουν σημασία, ειδικά αν αλλάζουν με τον χρόνο. - Δακτυλική εξέταση
Είναι μια πολύ σύντομη εξέταση που κάνει ο ουρολόγος για να ελέγξει αν υπάρχουν σκληρίες ή ανωμαλίες στην επιφάνεια του προστάτη. Πολλοί άνδρες αισθάνονται αμηχανία, όμως είναι ανώδυνη και εξαιρετικά σημαντική. - Υπερηχογράφημα προστάτη
Απλή και γρήγορη εξέταση χωρίς ακτινοβολία που δίνει εικόνα για το μέγεθος και την υφή του προστάτη.
Ο συνδυασμός υπερήχου, PSA και δακτυλικής εξέτασης προσφέρει πολύ υψηλή ευαισθησία για τον εντοπισμό ύποπτων περιπτώσεων σε πρώιμο στάδιο.
Διάγνωση
Αν το PSA είναι αυξημένο ή η δακτυλική εξέταση δείξει κάτι ύποπτο, τότε προχωρούμε σε πιο εξειδικευμένο διαγνωστικό έλεγχο. Σταδιακά, ο έλεγχος περιλαμβάνει:
- Πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη. Μια σύγχρονη απεικονιστική εξέταση που μπορεί να εντοπίσει με μεγάλη ακρίβεια ύποπτες περιοχές στον προστάτη και να μας καθοδηγήσει στην σωστή και έγκαιρη διάγνωση
- Βιοψία προστάτη (Fusion και Διορθική). Είναι η εξέταση που επιβεβαιώνει οριστικά τη διάγνωση. Γίνεται με λεπτές βελόνες, χωρίς νοσηλεία και το δείγμα αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση, ώστε να γνωρίζουμε αν υπάρχει καρκίνος και πόσο επιθετικός είναι.Η νεότερη Fusion Βιοψία προστάτη μας επιτρέπει να στοχεύσουμε ακριβώς τις ύποπτες περιοχές και να πάρουμε κομμάτια με απολυτή ακρίβεια. Γίνεται από το περίνεο και έχει άριστα αποτελέσματα και ελάχιστες πιθανότητες λοίμωξης ή αιμορραγίας.
Η πρώιμη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας, καθώς επιτρέπει την επιλογή της καλύτερης θεραπείας, με τα καλύτερα αποτελέσματα.
Θεραπεία
Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, την ηλικία του ασθενούς και τη συνολική του υγεία. Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τη χειρουργική αφαίρεση του προστάτη.
Η ρομποτική ριζική προστατεκτομή είναι η πλέον σύγχρονη μέθοδος και κύρια θεραπευτική επιλογή για τον εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη. Με αυτή την τεχνική:
- Ο χειρουργός ελέγχει τα ρομποτικά εργαλεία με απόλυτη ακρίβεια.
- Γίνεται χωρίς τομή αλλά με μόνο 4-5 οπές.
- Υπάρχει λιγότερη απώλεια αίματος, μικρότερος μετεγχειρητικός πόνος και ταχύτερη ανάρρωση.
- Τα λειτουργικά αποτελέσματα είναι καλύτερα, με άριστη διατήρησης της εγκράτειας και με μεγαλύτερη πιθανότητα διατήρησης της στυτικής λειτουργίας, όταν φυσικά το επιτρέπει η φύση του όγκου.
Άλλες επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν:
- Ενεργή παρακολούθηση: Σε άνδρες με πολύ χαμηλού κινδύνου καρκίνο, μπορεί να επιλεγεί η στενή παρακολούθηση με τακτικές εξετάσεις χωρίς άμεση θεραπεία.
- Ακτινοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία: Σε ορισμένες περιπτώσεις και ειδικά σε προχωρημένα στάδια της νόσου αυτές οι θεραπείες είναι αποτελεσματικές.
Τα μηνύματα προς όλους τους άνδρες
Ο καρκίνος του προστάτη είναι πολύ συχνός, αλλά όταν εντοπιστεί έγκαιρα, είναι ιάσιμος. Η πρόληψη είναι το ισχυρότερο “όπλο” που έχουμε.
- Ένας άνδρας χωρίς οικογενειακό ιστορικό πρέπει να κάνει ετήσιο έλεγχο από τα 50 έτη.
- Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά από τα 45 ή και νωρίτερα.
- Η εξέταση PSA, το υπερηχογράφημα και η δακτυλική εξέταση είναι εξετάσεις απλές, ανώδυνες που σώζουν ζωές.
- Η θεραπεία με ρομποτική ριζική προστατεκτομή προσφέρει άριστα αποτελέσματα, (ογκολογικά, εγκράτεια και στύσης) με ταχύτατη ανάρρωση, ελάχιστες επιπλοκές και χωρίς πόνο.
Μην περιμένετε να εμφανιστούν συμπτώματα. Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση προσφέρουν τις καλύτερες πιθανότητες για πλήρη ίαση και μια φυσιολογική ζωή μετά τη θεραπεία.
