Του Νικόλαου Τσαπτσίνου, Ειδικού Αλλεργιολόγου Παίδων & Ενηλίκων

Βιοκλινική Αθηνών, Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ

Οι αλλεργίες απασχολούν μία μεγάλη μερίδα του παγκόσμιου πληθυσμού, με τα ποσοστά να παρουσιάζουν αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια λόγω της επιδείνωσης των περιβαλλοντικών συνθηκών και του σύγχρονου τρόπου ζωής των ανθρώπων. Εν όψει της Παγκόσμιας Ημέρας Αλλεργίας στις 8 Ιουλίου, θα ήταν χρήσιμο να απαριθμήσουμε κάποιες από τις γνωστές αλλά και λιγότερο γνωστές αλλεργίες, καθώς η γνώση είναι πρόληψη και πολλές από τις παρακάτω αλλεργίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με επιτυχία αν αναγνωριστούν εγκαίρως.

Η αναπνευστική αλλεργία

Η αλλεργική ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα, και άσθμα, συνθέτουν την αναπνευστική αλλεργία που απασχολεί περίπου 1 στους 4  ανθρώπους. Η αναπνευστική αλλεργία οφείλεται κυρίως στις γύρεις, την υγρασία, τα ακάρεα της σκόνης, και τα ζώα. Επειδή τα περισσότερα αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα δεν μπορούν να αποφευχθούν, η καλύτερη αντιμετώπιση της αναπνευστικής αλλεργίας είναι η ενέσιμη ή υπογλώσσια απευαισθητοποίηση.

Αν έχετε αναπνευστική αλλεργία:

• Αποφύγετε τις κηπουρικές εργασίες, και βάλτε ειδικά ρούχα, γάντια και μάσκα αν πρέπει να έρθετε σε επαφή με φυτά
• Περιορίστε τις οικιακές δουλειές όπως το αέρισμα του σπιτιού ή το άπλωμα των ρούχων σε εξωτερικό χώρο στο διάστημα μετά τις 11 το πρωί και έως τις 4 το απόγευμα, όπου το αλλεργικό φορτίο είναι σχετικά μικρότερο
• Αν λαμβάνετε αντιϊσταμινικά φάρμακα να γνωρίζετε πως, κατά βάση, δεν πρέπει να συνδυάζονται με οδήγηση
• Καλό θα ήταν να οδηγείτε με κλειστά παράθυρα και εν ανάγκη με air condition, ενώ αν είστε μοτοσικλετιστές προτιμήστε κράνος που να καλύπτει τα μάτια και τη μύτη ώστε να μην εισπνέετε τις γύρεις της ατμόσφαιρας.

Η αλλεργία στο κρύο (κνίδωση εκ ψύχους)

Κι όμως, η αλλεργία στο κρύο υπάρχει, και αφορά τους ασθενείς οι οποίοι όταν έρχονται σε επαφή με κρύα περιβάλλοντα (π.χ. μπάνιο σε παγωμένη θάλασσα) διατρέχουν κίνδυνο να χάσουν ακόμα και τη ζωή τους εξαιτίας αλλεργικού σοκ.

Η χολινεργική κνίδωση λόγω ζέστης και η φωτοαλλεργία

Για την πρόληψη της φωτοαλλεργίας θεωρείται απαραίτητη η χρήση αντηλιακού, και ειδικά αν κάνετε λήψη αντιβιοτικών, τετρακυκλίνων ή αντιεπιληπτικών, ή χρησιμοποιείτε αντιϊσταμινικές αλοιφές για τυχόν εξανθήματα, μπορεί να διατρέχετε μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης συμπτωμάτων.

Η αλλεργία από τσιμπήματα εντόμων

Αλλεργία μπορεί να υπάρξει σε έντομα όπως είναι τα κουνούπια, οι σκνίπες, οι ψύλλοι, καθώς και σε πιο επικίνδυνα έντομα όπως οι σφήκες, οι μέλισσες ή και οι αλογόμυγες. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση αντιμετώπιση ειδικά αν έχετε ευαισθησία στα έντομα, με χρήση αυτόματης αδρεναλίνης και κορτιζόνης ενδομυϊκά (ή ακόμη και ενδοφλέβια η κορτιζόνη, αν υπάρχει η δυνατότητα), λήψη βρογχοδιασταλτικών spray σε περίπτωση δύσπνοιας, και χάπια κορτιζόνης και αντιϊσταμινικά (τα οποία θα πρέπει να έχουν ήδη ληφθεί άμεσα). Αφού γίνουν αυτά, θα χρειαστεί φυσικά επίσκεψη σε κάποιο κέντρο υγείας ή νοσοκομείο για μία σύντομη παρακολούθηση.

Προσοχή επίσης χρειάζεται και στις μέδουσες και τις θαλάσσιες ανεμώνες, όπως ακόμα και στα ψάρια με δηλητήριο (π.χ. δράκαινες, σκορπίνες, κλπ.), για τα οποία ακολουθείται η ίδια θεραπευτική αγωγή με τα τσιμπήματα εντόμων.

Η τροφική αλλεργία

Παρόλο που υπάρχουν κάποιες ιδιαίτερα αλλεργιογόνες τροφές όπως οι ξηροί καρποί, τα θαλασσινά, κ.ά., τροφική αλλεργία μπορεί να προκαλέσει οποιοδήποτε τρόφιμο. Αν δεν γίνει άμεσα αντιληπτή, η τροφική αλλεργία μπορεί να οδηγήσει και σε αλλεργικό σοκ, γι’ αυτό:

• Μην αγνοείτε συμπτώματα όπως το κοιλιακό άλγος, η διάρροια, ή τα εξανθήματα μετά την κατανάλωση κάποιας τροφής
• Μη δοκιμάζετε πολλά άγνωστα και σύνθετα φαγητά την ίδια ώρα ή μέρα
• Μην πιέζετε το παιδί σας να καταναλώσει ένα φαγητό που συνεχώς σας αρνείται – ενδέχεται να είναι «άμυνα» του οργανισμού του ενάντια σε αλλεργία
• Να πλένετε καλά τα μαγειρικά σκεύη αν υποψιάζεστε τροφική αλλεργία

Το αγγειοοίδημα

Οι τύποι αγγειοοιδήματος είναι ποικίλοι – έχουμε το αλλεργικό αγγειοοίδημα, το φαρμακευτικό (συνήθως αγγειοοίδημα από αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης – αΜΕΑ), το κληρονομικό, το ιδιοπαθές, και το επίκτητο.

Το αγγειοοίδημα εντοπίζεται στις βαθύτερες στιβάδες του δέρματος, και συνήθως εκδηλώνεται σε σημεία του σώματος όπως τα χέρια, τα πόδια, το πρόσωπο (χείλη, μάγουλα, πτυχώσεις προσώπου), τα γεννητικά όργανα, αλλά και εσωτερικά (λάρυγγας, θώρακας, έντερο, κ.ά.). Σε ορισμένες περιπτώσεις το αγγειοοίδημα μπορεί να συνοδεύεται και από κνίδωση, αλλά αυτό δεν αποτελεί προϋπόθεση, ωστόσο οι μισοί περίπου ασθενείς με κνίδωση, παρουσιάζουν και αγγειοοίδημα.

Η αλλεργία στο λάτεξ

Αν έχετε αλλεργία στο λάτεξ πρέπει να δίνετε ιδιαίτερη προσοχή σε απλές δραστηριότητες και αντικείμενα όπως είναι το φούσκωμα μπαλονιών, οι μωρουδιακές πιπίλες, κ.ά., καθώς επίσης να εφιστάτε την προσοχή των γύρω σας για πιο ειδικές περιστάσεις όπως είναι τα ιατρικά χειρουργεία, όπου ο ιατρικός εξοπλισμός, μέχρι πρότινος τουλάχιστον, περιελάμβανε σχεδόν πάντα γάντια από λάτεξ.

Η αλλεργία στην άσκηση (exercise induced anaphylaxis)

Η αλλεργία στην άσκηση είναι κι αυτή μία από τις λιγότερο γνωστές αλλεργίες, και όπως προδίδει και το όνομά της, προκαλείται μετά από έντονη σωματική άσκηση. Σημαντικό είναι να επισημανθεί πως εάν ένα αλλεργικό άτομο ασκηθεί έντονα σε υγρό και θερμό περιβάλλον, και εάν έχει τύχει πριν την άσκηση, να λάβει φάρμακα (π.χ. ασπιρίνη), να καταναλώσει καφεΐνη ή κάποια συγκεκριμένα τρόφιμα, μπορεί (και) λόγω συνέργειας των παραπάνω να αρχίσει να κοκκινίζει, να έχει συμπτώματα άσθματος, ή και να κλείνει και ο λαιμός του. Εάν ο αλλεργικός δεν αναγνωρίσει τα συμπτώματα αυτά εγκαίρως, τα αρχικώς ήπια συμπτώματα δύνανται να κλιμακωθούν, οδηγώντας σε αναφυλαξία.

Αλλεργικό σοκ & φαρμακευτική αντιμετώπιση

Σε γενικές γραμμές, στην περίπτωση αλλεργικού σοκ, τα φάρμακα που πρέπει να ληφθούν είναι αντισταμινικά χάπια και χάπια κορτιζόνης, ένεση κορτιζόνης και αδρεναλίνης. Ειδικότερα η αδρεναλίνη χορηγείται ενδομυϊκά ή/και υποδόρια (όχι όμως ενδοφλεβίως), έχει άμεση δράση και περιορίζει τα συμπτώματα. Είναι το μοναδικό φάρμακο που αποτρέπει την περαιτέρω κυτταρική απελευθέρωση των ουσιών που προκαλούν τα συμπτώματα. Παρόλα αυτά, εάν πάθετε αλλεργικό σοκ θεωρείται σκόπιμο να επισκεφθείτε άμεσα ένα κέντρο υγείας ή νοσοκομείο για περαιτέρω παρακολούθηση.

Θεραπεία & πρόληψη αλλεργιών

Σε πολλές περιπτώσεις η αποφυγή του αλλεργιογόνου είναι ο πιο εύκολος τρόπος αντιμετώπισης των αλλεργιών, όμως κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό σε συγκεκριμένες κατηγορίες αλλεργιογόνων όπως είναι για παράδειγμα τα αερομεταφερόμενα. Ειδικά στην περίπτωση της αναπνευστικής αλλεργίας, ο ασθενής μπορεί να θεραπεύσει τα συμπτώματά του σε ποσοστό μέχρι και 80% (ή και περισσότερο σε κάποιες περιπτώσεις) μέσω της ενέσιμης ή υπογλώσσιας απευαισθητοποίησης – της λεγόμενης «αιτιολογικής θεραπείας», ή με τα μονοκλωνικά αντισώματα (omalizumab, mepolizumab, και άλλα νεότερα).

Η φαρμακευτική φαρέτρα για την αντιμετώπιση των αλλεργιών είναι πλέον εμπλουτισμένη με τρόπο που προσφέρει στον ασθενή εξατομικευμένες επιλογές για τη διαχείριση των συμπτωμάτων. Σε κάθε περίπτωση όμως, το πιο σημαντικό εργαλείο είναι η διάγνωση της αλλεργίας και η συγκεκριμενοποίηση των αλλεργιογόνων, η οποία μπορεί να γίνει εύκολα και άμεσα με μία επίσκεψη στον Αλλεργιολόγο, ο οποίος θα επιλέξει τα σωστά τεστ βάσει ιστορικού, και θα συμβουλεύσει τον ασθενή κατάλληλα ώστε να αντιμετωπίζει κάθε αλλεργική πρόκληση με αυτοπεποίθηση.